Azot, potasyum, çinko, bor, demir ve magnezyum eksikliklerinin cevizde yapraklarda ve meyvede nasıl göründüğü; yaprak analizi ne zaman yaptırılır?
Cevizde verim ve iç kalitesi, ağacın ihtiyaç duyduğu besin elementlerini dengeli alabilmesine bağlıdır. Bir elementin eksikliği çoğu zaman yapraklarda belirgin bir renk değişimiyle kendini gösterir; ancak belirtiler görüldüğünde verim kaybı çoktan başlamıştır. Bu yüzden belirtileri tanımak kadar düzenli yaprak ve toprak analizi yaptırmak da önemlidir.
Azot (N)
- Yapraklar küçük ve açık yeşil–sarımsı renkte olur; sararma önce yaşlı yapraklarda başlar.
- Sürgünler kısa ve ince kalır, yapraklar erken dökülür, verim ve meyve iriliği düşer.
- Fazla azot ise aşırı sürgün gelişimine, geç odunlaşmaya ve hastalıklara karşı hassasiyete yol açar.
Fosfor (P)
Cevizde belirgin fosfor eksikliği sık görülmez. Görüldüğünde yapraklar küçük, koyu yeşil ya da hafif morumsu renkte olur, kök ve sürgün gelişimi zayıflar.
Potasyum (K)
- Yaz ortasından itibaren yaşlı yaprakların kenarlarında sararma ve ardından kahverengi yanıklık görülür.
- Meyveler küçük kalır, iç ağırlığı düşer.
- Kumlu ve çok kireçli topraklarda ve yüksek verimli yıllarda daha sık ortaya çıkar.
Çinko (Zn)
Cevizde en sık görülen mikro element eksikliklerindendir.
- İlkbaharda sürgün uçlarında yapraklar küçük, dar ve kıvrık olur; boğum araları kısalır ve yapraklar rozet gibi kümelenir.
- Ağır durumlarda sürgün uçları kurur.
- Kireçli, fosforu yüksek ve kumlu topraklarda daha yaygındır.
Bor (B)
- Eksikliğinde sürgün uçlarında geriye doğru kuruma, deforme yapraklar ve yoğun meyve dökümü görülür.
- Ceviz bor fazlalığına da hassastır; fazlası yaprak kenarlarında ve uçlarında kahverengi yanıklara yol açar. Bu nedenle bor, analiz yapılmadan gelişigüzel verilmemelidir.
Demir (Fe)
- Genç yapraklarda damarlar yeşil kalırken damar araları sararır; ağır durumda yaprak neredeyse beyazlaşır.
- Çoğu zaman topraktaki demirin azlığından değil, yüksek kireç ve fazla su nedeniyle demirin alınamamasından kaynaklanır.
Magnezyum (Mg) ve mangan (Mn)
- Magnezyum: Yaşlı yapraklarda damar araları sararır, yaprağın ortası yeşil kalır. Asidik ve potasyumu yüksek topraklarda görülür.
- Mangan: Genç ve orta yaşlı yapraklarda damarlar arası hafif sararma görülür; demir eksikliğine benzer ama daha hafif seyreder.
Yaprak analizi ne zaman ve nasıl yapılır?
Cevizde yaprak örnekleri temmuz sonu – ağustos döneminde alınır. Ağacın dört yönünden, göz hizasındaki güneş gören sürgünlerin ortasındaki bileşik yaprakların uç yaprakçıkları toplanır. Aynı çeşit ve yaştaki ağaçlardan alınan 50–100 yaprakçık bir örnek oluşturur.
Aşağıdaki değerler, kuru yaprakta yaygın olarak kullanılan yeterlilik sınırlarıdır. Kesin yorum için analizi yaptırdığınız laboratuvara ve bir ziraat mühendisine danışın.
| Element | Yeterli düzey (yaklaşık) |
|---|---|
| Azot (N) | %2,2 – 3,2 |
| Fosfor (P) | %0,1 – 0,3 |
| Potasyum (K) | %1,2'nin üzeri |
| Kalsiyum (Ca) | %1,0'ın üzeri |
| Magnezyum (Mg) | %0,3'ün üzeri |
| Bor (B) | 36 – 200 ppm |
| Çinko (Zn) | 18 ppm'in üzeri |
| Mangan (Mn) | 20 ppm'in üzeri |
| Bakır (Cu) | 4 ppm'in üzeri |
Belirtiler birbirine karışabilir
Yapraklarda sararma yalnızca besin eksikliğinden değil; fazla sulama, kök hastalıkları, kuraklık veya zararlılardan da kaynaklanabilir. Bu yüzden gübre uygulamadan önce toprak ve yaprak analizine dayalı bir plan yapmak hem paranızı hem ağacınızı korur.