Dünyada kapama ceviz bahçelerinin en çok tercih edilen çeşidi Chandler'ın ağaç, meyve ve iklim özellikleri; hangi bölgelerde dikilmeli, hangi tozlayıcıyla?
Chandler, Kaliforniya'da geliştirilmiş ve bugün dünyada yeni kurulan kapama ceviz bahçelerinde en çok tercih edilen çeşittir. Türkiye'de de son yıllarda en çok dikilen yabancı ceviz çeşitlerinin başında gelir. Bu yazıda Chandler'ı öne çıkaran özellikleri ve dikmeden önce bilmeniz gerekenleri özetledik.
Neden bu kadar çok tercih ediliyor?
- Yan dal verimi: Meyvenin büyük kısmını yalnızca sürgün uçlarında değil yan dallardaki gözlerde de verir. Bu sayede ağaç başına verim yüksektir ve sık dikime uygundur.
- Geç yapraklanma: Yerli çeşitlerin çoğundan yaklaşık iki üç hafta sonra uyanır. İlkbahar geç donlarından ve yağışlı havada yayılan bakteriyel yanıklıktan daha az etkilenir.
- Açık iç rengi: İçlerin büyük çoğunluğu açık renklidir; pazarda en yüksek fiyatı bu içler alır.
- Kolay kırılan kabuk: Kabuk ince ve düzgündür, iç bütün olarak çıkar.
Ağaç özellikleri
Chandler orta kuvvette büyüyen, yarı dik gelişen bir çeşittir. Aşılı fidanlar genellikle dikimden sonraki üçüncü dördüncü yılda meyve vermeye başlar, sekizinci onuncu yıllarda tam verime ulaşır. Bol meyve verdiği için iyi beslenmez ve sulanmazsa iç dolgunluğu ve iç rengi bozulur; bu çeşit gübreleme ve sulama disiplini ister.
Dikim aralığı arazinin eğimine, toprağın derinliğine ve kullanılacak makineye göre değişir. Uygulamada 7×7, 8×6 ve 8×8 metre gibi aralıklar yaygındır.
İklim isteği ve don riski
Chandler'ın kış soğuklama ihtiyacı (7 °C'nin altında geçen süre) yaklaşık 700–800 saattir. Geç uyandığı için ilkbahar donlarına karşı avantajlıdır; ancak meyveleri eylül sonu – ekim başında olgunlaştığından, sonbahar donlarının erken geldiği yüksek rakımlı ve soğuk bölgelerde hasattan önce don riski doğabilir. Bu tür yerlerde bahçe kurmadan önce bölgenin son yıllardaki ilk sonbahar donu tarihlerine bakmak gerekir.
Yazın çok sıcak ve kurak geçen bölgelerde meyve ve dallarda güneş yanıklığı görülebilir. Dengeli budama ile meyvelerin yaprakla gölgelenmesi ve yeterli sulama bu riski azaltır.
Tozlayıcı çeşitler
Cevizde erkek ve dişi çiçekler aynı ağaçta ama farklı zamanlarda açılır. Chandler'da erkek çiçekler (püsküller) dişi çiçeklerden önce döküldüğü için yakınında, dişi çiçekleri açıkken polen saçan bir tozlayıcı bulunmalıdır. Bu amaçla en çok Franquette, Fernette ve Fernor gibi geç çiçeklenen çeşitler kullanılır. Bahçedeki ağaçların yaklaşık yüzde 8–10'u tozlayıcı olacak şekilde, bahçeye dengeli dağıtılarak dikilmesi önerilir.
Hasat
Türkiye koşullarında Chandler genellikle eylül sonu ile ekim ortası arasında hasat edilir. Yeşil kabuğun çatlamaya başlaması ve iç zarın kahverengileşmesi hasat zamanının geldiğini gösterir. Hasattan sonra yeşil kabuk bekletilmeden ayrılmalı ve ceviz hızla kurutulmalıdır; aksi halde iç rengi koyulaşır.
Kısaca
Chandler; derin ve iyi drene olan topraklarda, sulama imkânı olan ve sonbahar donlarının geç geldiği bölgelerde yüksek verim ve pazar değeri sunan bir çeşittir. Arazinizin bu çeşide uygun olup olmadığından emin değilseniz dikimden önce bizimle görüşebilirsiniz.