Arazi hazırlığından dikim aralığına, çukur açmaktan can suyuna ve ilk budamaya kadar ceviz fidanı dikiminin adımları.
Ceviz uzun ömürlü bir ağaçtır; dikimde yapılan bir hata yıllarca bahçenin verimini etkiler. Aşağıdaki adımlar hem birkaç ağaçlık bahçe hem de kapama bahçe için geçerlidir.
1. Araziyi hazırlayın
- Dikimden önce toprak analizi yaptırın; toprağın bünyesi, kireç ve tuz durumu, pH değeri ve besin elementleri gübreleme planının temelidir.
- Ceviz derin köklüdür. Arazide sert bir taban tabakası varsa dipkazan (ripper) ile 60–80 cm derinliğe kadar kırın, ardından derin sürüm yapın.
- Su tutan, göllenen alanlar için drenaj planlayın. Kökleri uzun süre suda kalan ceviz, kök boğazı çürüklüğüne yakalanır.
2. Dikim aralığını belirleyin
Aralık; çeşidin büyüme kuvvetine, toprağın derinliğine ve kullanılacak makinelere göre seçilir.
- Yan dal verimli, orta kuvvetli çeşitler (örneğin Chandler): 7×7 veya 8×6 metre
- Kuvvetli büyüyen, uç verimli çeşitler: 8×8 ile 10×10 metre arası
Sıraları mümkünse kuzey–güney yönünde planlayın; ağaçlar gün boyu daha dengeli ışık alır. Tozlayıcı çeşitleri bahçeye dengeli dağıtın.
3. Çukuru açın
Derin sürüm yapılmış arazide 50×50×50 cm, sürüm yapılamamış arazide en az 80×80×80 cm çukur açın. Üstteki verimli toprağı bir yana, alttaki toprağı diğer yana ayırın. İyi yanmış ahır gübresi kullanacaksanız bunu üst toprakla karıştırın ve köklere doğrudan temas etmemesine dikkat edin. Taze gübre ve kimyasal gübre çukura konmaz.
4. Fidanı dikin
- Çukurun dibine üst topraktan küçük bir tümsek yapın.
- Kırık ve ezik kök uçlarını temiz kesin, kökleri tümseğin üzerine doğal yönlerinde yayın.
- Aşı noktası toprak seviyesinden 5–10 cm yukarıda kalmalıdır. Toprak zamanla oturacağı için fidanı bir miktar yüksek dikin.
- Önce verimli üst toprakla kökleri örtün, fidanı hafifçe sarsarak toprağın kök aralarına dolmasını sağlayın.
- Toprağı ayakla hafifçe bastırın; çukuru doldurup fidanın çevresinde su tutacak bir çanak yapın.
5. Can suyu verin
Toprak nemli olsa bile her fidana 20–30 litre can suyu verin. Can suyu, köklerle toprak arasında kalan hava boşluklarını kapatır. İlkbahar dikiminde yağış yoksa toprak nemi takip edilerek sulamaya devam edilir.
6. Destek ve koruma
- Rüzgârlı arazilerde fidanın hâkim rüzgâr yönüne bir kazık çakın ve fidanı yumuşak bir bağla gevşekçe bağlayın.
- Genç gövdeyi yaz güneşinden korumak için beyaz boya (su bazlı, bitkiye zararsız) veya gövde koruyucu kullanın.
- Tavşan ve kemirgen bulunan yerlerde gövde koruyucu file takın.
- Fidanın çevresinde bir metre çapında alanı yabancı otlardan temiz tutun.
7. İlk budama
Tek gövdeli çıplak fidanlar dikimden sonra, bölgeye ve terbiye şekline göre yerden yaklaşık 80–120 cm yükseklikten kesilir. Bu kesim, kökle dal arasındaki dengeyi kurar ve ilk ana dalların çıkmasını sağlar. İlk yıllarda ağacın iskeleti oluşturulurken yoğun budamadan kaçınılır.
Dikimden sonraki ilk yıl en önemli iş düzenli sulamadır. Sulama ile ilgili ayrıntıları Cevizde sulama yazımızda bulabilirsiniz.