Meyve Türlerine Göre Yetiştirici Bilgileri

Bir meyve bahçesinin başarısı, dikimden önce verilen kararlara bağlıdır: türün bölgenin iklimine uygunluğu, doğru anaç ve bahçenin nasıl şekillendirileceği. Aşağıda en çok dikilen meyve türleri için bu kararları verirken işinize yarayacak temel bilgileri bir araya getirdik.

Elma

• İklim: Kışın yeterli soğuklama ister; çeşide göre değişmekle birlikte kış soğuklama ihtiyacı yüksektir. Ilıman kıyı bölgelerinde renk ve kalite sorunları yaşanabilir.
• Anaç: M9 gibi bodur anaçlar erken meyveye yatar ve sık dikime uygundur ancak destek sistemi ve düzenli sulama ister. MM106 ve M26 gibi yarı bodur anaçlar daha dayanıklıdır. Kuru ve sığ topraklarda daha kuvvetli anaçlar tercih edilir.
• Terbiye: Bodur anaçlı bahçelerde ince iğ (slender spindle) ve benzeri dikey sistemler yaygındır.
• Dikkat: Karaleke, külleme, ateş yanıklığı ve elma içkurdu.

Armut

• İklim: Elmaya göre daha ılıman iklim ister; çiçekleri ilkbahar donlarından daha çabuk etkilenir.
• Anaç: Ayva anaçları bodurluk ve erken verim sağlar. Bazı çeşitler ayvayla uyuşmaz, bu durumda ara anaç kullanılır. Armut çöğürü ve klon armut anaçları daha kuvvetli ağaç oluşturur.
• Dikkat: Armudun en tehlikeli hastalığı ateş yanıklığıdır; hastalıklı sürgünler sağlam kısımdan en az 30–40 cm aşağıdan kesilmeli, budama aletleri dezenfekte edilmelidir. Armut psillidi de önemli zararlıdır.

Ayva

• İklim: Ilıman iklimi sever, soğuklama ihtiyacı düşüktür.
• Anaç: Genellikle ayva klon anaçları kullanılır.
• Dikkat: Ateş yanıklığına çok hassastır. Yaprak lekesi (ayva karalekesi) nemli yıllarda ciddi yaprak dökümüne yol açar.

Kiraz

• İklim: Kış soğuklaması yüksek, yaz serin ve kurak geçen yerleri sever. Hasat döneminde yağmur meyvede çatlamaya neden olur.
• Anaç: Gisela 5 ve Gisela 6 gibi bodur ve yarı bodur anaçlar erken verim sağlar ancak verimli ve sulanabilir toprak ister. Kireçli ve kuru topraklarda mahlep anacı iyi sonuç verir.
• Tozlanma: Çeşitlerin çoğu kendine verimsizdir; uyumlu bir tozlayıcı çeşit gerekir.
• Dikkat: Kiraz sineği, monilya ve bakteriyel kanser.

Vişne

• İklim: Kiraza göre soğuğa daha dayanıklıdır, daha serin bölgelerde de yetişir.
• Özellik: Yaygın çeşitlerin önemli kısmı kendine verimlidir; tek çeşitle bahçe kurulabilir.
• Anaç: Mahlep ve vişne çöğürü yaygın kullanılır.

Kayısı

• İklim: Kurak ve sıcak yazları, soğuk kışları sever. Erken çiçek açtığı için ilkbahar geç donları en büyük risktir; bahçe yeri seçilirken soğuk havanın biriktiği çukur alanlardan kaçınılmalıdır.
• Anaç: Kayısı çöğürü yaygındır; ağır ve nemli topraklarda erik anaçları daha dayanıklıdır.
• Dikkat: Monilya, çil hastalığı ve kök boğazı hastalıkları. Nemli ve ağır topraklarda zamklanma sorunları artar.

Şeftali ve nektarin

• İklim: Çeşitler arasında soğuklama ihtiyacı çok farklıdır; bölgeye uygun çeşit seçmek önemlidir. Çiçek tomurcukları kış ve ilkbahar donlarına hassastır.
• Anaç: Şeftali çöğürü yaygın anaçtır. Kireçli topraklarda GF 677 gibi şeftali × badem melezi anaçlar demir eksikliğine karşı daha dayanıklıdır.
• Terbiye: Işığı çok sever; açık merkezli goble (vazo) veya Y şekli yaygındır.
• Dikkat: Yaprak kıvırcıklığı (ilkbahar başında koruyucu ilaçlama), monilya, külleme ve doğu meyve güvesi.

Erik

• Gruplar: Japon erikleri (daha erken çiçek, sıcak iklimlere uygun), Avrupa erikleri (daha geç çiçek, serin bölgelere uygun, kurutmalık çeşitler bu gruptadır) ve can erikleri (erken hasat, taze tüketim).
• Tozlanma: Japon eriklerinin çoğu kendine verimsizdir; Avrupa eriklerinin bir kısmı kendine verimlidir.
• Anaç: Erik çöğürü ve Myrobolan tipi anaçlar farklı topraklara uyum sağlar.

Asya armudu (Nashi)

• Özellik: Elma gibi yuvarlak, gevrek, çok sulu ve tatlı meyveleriyle Türkiye'de son yıllarda ilgi gören bir türdür.
• Anaç: Ayva anacıyla genellikle uyuşmaz; Asya armudu türlerinden elde edilen anaçlar kullanılır.
• Bakım: Kaliteli ve iri meyve için meyve seyreltmesi şarttır.

Badem

• İklim: Meyve türleri içinde en erken çiçek açanıdır; bu yüzden ilkbahar geç donlarından en çok etkilenen türdür. Don riskli bölgelerde geç çiçeklenen çeşitler seçilmelidir.
• Tozlanma: Çeşitlerin çoğu kendine verimsizdir; aynı anda çiçek açan en az iki çeşit dikilmeli, çiçeklenmede bahçeye arı kovanı konmalıdır. Kendine verimli çeşitler tek başına dikilebilir.
• Anaç: Kuru ve kireçli topraklarda badem çöğürü ve GF 677; sulanan bahçelerde daha kuvvetli anaçlar.

Son söz

Aynı tür için bile bölgeden bölgeye doğru çeşit ve anaç değişir. Bahçenizin konumu, toprağı ve sulama imkânı hakkında bize bilgi verirseniz size uygun tür, çeşit ve anaç önerisi hazırlayabiliriz.